Alcohol detox: wat is het en wat moet je weten?

Wat is een alcohol detox?

Een alcohol detox is onder medische begeleiding stoppen met alcohol. Detox is een afkorting voor detoxificatie. Dit betekent ontgiften, en wordt ook wel afkicken genoemd. Als je veel en vaak drinkt kan je lichaam gewend raken aan alcohol. Tijdens een detox went je lichaam aan het stoppen met alcohol. Je kunt soms gevaarlijke ontwenningsverschijnselen krijgen als je ineens stopt met alcohol drinken. Om dit te voorkomen en veilig te kunnen stoppen is daarom in sommige gevallen een detox nodig. Ook als het zelf niet lukt om te stoppen kan een detox helpen om de eerste stap te zetten.

Wanneer is een alcohol detox nodig?

Een detox is in sommige gevallen nodig. Meestal is dit aan het begin van de behandeling. Bij een intake of in gesprek met een behandelaar van de verslavingszorg kijk je of een detox nodig is. Een arts of behandelaar kijkt naar jouw situatie en bepaalt of een detox nodig is, en wat voor soort detox het beste past. Daarbij kijkt die bijvoorbeeld naar:

• Hoe veel en hoe vaak iemand alcohol drinkt
• Of iemand al langere tijd het zelf niet lukt om te stoppen
• Of iemand een zware verslaving heeft
• Of iemand zwanger is
• Of iemand ook drugs gebruikt

Hoelang duurt een alcohol detox?

Een alcohol detox duurt meestal ongeveer tussen de 1 en 2 weken, maar kan soms langer duren. Hoelang de detox duurt hangt bijvoorbeeld af van:

• Bij welke instelling je een detox volgt.
• Het doel van de detox.
• Hoe zwaar je verslaving is. Als je een zware verslaving hebt duurt een detox langer.
• Hoe gezond je bent. Als je lichamelijk en geestelijk gezond bent herstel je sneller.
• Gebruik van drugs. Als iemand ook drugs gebruikt kan een langere detox nodig zijn.

Hoe meld je je aan voor een detox?

Je kunt je niet direct aanmelden voor een detox. Je hebt eerst een verwijsbrief nodig van de huisarts. Als je die verwijsbrief hebt, schrijf je je in bij een verslavingszorginstelling. Bij de intake kijkt een hulpverlener naar jouw situatie. Samen kijk je of een detox wel of niet nodig is.

Welke soorten detox zijn er?

Er verschillende soorten detox.

• Voltijd opname. Je bent dag en nacht opgenomen in een kliniek.
• Dagdetox. Je bent alleen ’s ochtends of ’s middags in de kliniek, en je slaapt thuis.
• Avonddetox. Je bent ’s avonds in de kliniek, overdag en ’s nachts ben je thuis.
• Ambulante detox of thuisdetox. Je stopt thuis met alcohol drinken, en ziet een behandelaar voor enkele gesprekken. De gesprekken heb je bij een verslavingszorginstelling of bij jou thuis. 

Sommige instellingen kijken bij het kiezen van de juiste detoxopname ook naar het verschil in hoe zwaar de verslaving is. Dat is omdat ze een aparte afdeling hebben voor mensen met een zware of heftige verslaving. Deze mensen krijgen extra medische zorg.
Een verslavingsarts denkt altijd mee welke soort detox het beste bij jou past. Op de websites van verslavingszorginstellingen kun je meer informatie vinden over de soorten detox die zij aanbieden.

Wat gebeurt er tijdens een detox?

Tijdens de detox stop je op een veilige manier met alcohol drinken. Je mag ook geen drugs gebruiken. Bij sommige detoxen mag je ook niet roken. Soms zijn er ook regels over telefoongebruik.

Je kunt medicijnen krijgen om de ontwenningsverschijnselen te beperken als dat nodig is. Deze bouw je langzaam af. Artsen en verpleegkundigen houden je gezondheid in de gaten.

Bij een opname in een kliniek krijg je je eigen kamer. Daarnaast volg je een programma. Het hebben van een programma helpt bij het herstel door in een gezond ritme te komen. Dit programma verschilt per instelling en hangt ook af van de soort detox die je volgt.

Onderdelen van het programma zijn bijvoorbeeld:

• Groepsgesprekken, bijvoorbeeld over omgaan met spanning en trek
• Samen eten
• Opdrachten maken, bijvoorbeeld om je motivatie te vergroten
• Voorlichting over verslaving (psycho-educatie)
• Doelen opstellen en een behandelplan maken

Bij een ambulante detox krijg je begeleiding in een groep of alleen met een behandelaar.

Wil je weten hoe een detox er bij een bepaalde instelling uitziet? Kijk dan op de website van de instelling, vraag het aan je behandelaar of neem contact op met de instelling.

Welke ontwenningsverschijnselen kun je krijgen tijdens een detox?

Tijdens een detox kan je last krijgen van ontwenningsverschijnselen (ook wel afkickverschijnselen genoemd). Dit zijn klachten die ontstaan door het stoppen met alcohol drinken. Voorbeelden zijn zweten, trillen, angst en slecht slapen.

Hoeveel klachten je krijgt en hoe heftig deze zijn verschillen per persoon. Sommige ontwenningsverschijnselen zijn gevaarlijk, zoals een delier of een onthoudingsinsult. Er zijn ook mensen die geen last hebben van ontwenningsverschijnselen tijdens het stoppen met drinken of tijdens een detox.

Medicijnen kunnen tijdens een detox helpen om minder of geen last te hebben van ontwenningsverschijnselen.

> Lees meer over ontwenningsverschijnselen

Welke medicijnen krijg je bij een detox?

Als het nodig is krijg je medicijnen tijdens een detox. Dit zijn meestal slaap- en kalmeringsmiddelen, zoals diazepam. Ze kunnen helpen tegen ontwenningsverschijnselen. En helpen voorkomen van gevaarlijke ontwenningsverschijnselen zoals een insult of een delier. Ook kunnen ze makkelijk worden afgebouwd.

Er zijn ook andere medicijnen die kunnen helpen bij het stoppen of minderen met alcohol.

> Lees meer over medicijnen die helpen bij het stoppen

Wat gebeurt er na een alcohol detox?

Een detox is vaak het begin van een behandeling. Na een detox zijn er verschillende opties:

• Voltijdbehandeling. Je verblijft een tijdje in een kliniek en krijgt daar behandeling.
• Deeltijdbehandeling. Je bent een deel van de dag in de kliniek en een deel van de dag thuis.
• Ambulante behandeling. Je bent thuis maar gaat voor (groeps)gesprekken naar de polikliniek
• Groepsgesprekken. Je praat met mensen die hetzelfde meemaken of mee hebben gemaakt, bijvoorbeeld bij de AA.

Welke hulp het beste past, hangt af van jouw situatie en doelen. Je kunt dit bij de intake of tijdens de detox bespreken. Je kunt hierover ook bellen met de Alcohol Infolijn. We denken graag met je mee.

Veelgestelde vragen

Kun je iemand dwingen tot een alcohol detox?

Dit kan bijna nooit. Iemand moet zelf willen stoppen. Als iemand een verslaving heeft maar zelf niet wil stoppen, heeft een detox weinig zin. Bovendien kun je iemand niet zomaar opsluiten.

> Lees meer over wanneer je iemand gedwongen op kunt laten nemen

Wat kost een detox?

Je zorgverzekeraar vergoedt een detox bij een verslavingszorginstelling. Je betaalt dus alleen je eigen risico.

Kan ik blijven werken tijdens een detox?

Dat hangt af van de soort detox. Bij een voltijd opname is het niet mogelijk om ook te werken. Bij een deeltijdopname (dag- of avonddetox) of bij een thuisdetox kan dit soms wel.

Wat kan ik als naaste doen voor iemand in een detox? 

Steun van familie en vrienden is voor iemand die stopt met alcohol drinken vaak extra belangrijk. Je kunt als naaste afspreken om langs te komen in de kliniek of aan te sluiten bij behandeling.

Ook kun je vragen aan je naaste hoe je je naaste het beste kan helpen. Waar iemand behoefte aan heeft verschilt per persoon.

> Lees hier meer over wat je kunt doen als iemand veel alcohol drinkt