Antwoorden op de kennisvragen (blok 4) van de Kennismonitor Alcohol 2026

Hieronder vind je de antwoorden en uitleg op de vragen uit ons onderzoek naar kennis over alcohol.

1. Waar of niet waar: In een standaardglas bier zit meer alcohol dan in een standaardglas jenever.

• Waar
• Niet waar

Deze stelling is niet waar. Verschillende soorten dranken met alcohol hebben verschillende standaardglazen waar je uit drinkt. In een standaardglas bier van 5% (250ml) zit ongeveer 10 gram pure alcohol en dit zit ook in een glas sterke drank van 35% (35ml).

2. Hoeveel standaardglazen alcohol zitten er in één fles wijn?

• 5,5 glas
• 6,5 glas
• 7,5 glas
• 8,5 glas

In Nederland bevat 1 standaardglas wijn 100 milliliter. Dat wil zeggen dat er in een gewone fles wijn (750 milliliter) 7,5 standaardglazen alcohol zitten.

3. Het drinken van 1 glas wijn per dag is goed voor je gezondheid.

• Waar
• Niet waar

Deze stelling is niet waar. Het is een misvatting dat het risico op hart- en vaatziekten kleiner wordt als je 1 glas wijn per dag drinkt. Het bewijs dat kleine hoeveelheden alcohol samenhangen met een lager risico op hart- en vaatziekten is onvoldoende. Daarom stelt het nieuwe advies van de Gezondheidsraad (2026) dat er geen veilige ondergrens voor alcoholgebruik is voor de gezondheid én veiligheid voor jezelf en anderen.

4. Wat is volgens jou het gezondheidsadvies over het drinken van alcohol?

• Weet ik niet                                        
• 0 glazen
• Maximaal 1 glas per dag
• Maximaal 2 glazen per dag                   
• Maximaal 3 glazen per dag                   
• Maximaal 4 glazen per dag                   
• Maximaal 5 glazen per dag                   
• Meer dan 5 glazen per dag

Het gezondheidsadvies over het drinken van alcohol voor volwassenen is: er is geen veilige ondergrens voor alcoholgebruik. Elke hoeveelheid alcohol kan schadelijk zijn. Daarom is het gezonder en veiliger om geen alcohol te drinken, dus 0 glazen.

5. Op welke ziekten wordt het risico groter door overmatig alcoholgebruik? [Meerdere antwoorden mogelijk]

• Aambeien
• Alcoholverslaving
• Dementie
• Hart- en vaatziekten
• Hersenbeschadiging
• Kanker
• Korsakov syndroom
• Leveraandoeningen
• Weet ik niet                                                 
• Geen van bovenstaande

Overmatig alcoholgebruik hangt samen met ongeveer 200 verschillende aandoeningen en ziekten, waaronder verschillende kankersoorten, hart- en vaatziekten, leveraandoeningen, hersenschade en alcoholverslaving.

6. Op welke mentale problemen wordt het risico groter door overmatig alcoholgebruik? [Meerdere antwoorden mogelijk]

• Alcoholverslaving
• Angst
• Depressie
• Stress
• Zelfdoding
• Weet ik niet                                                 
• Geen van bovenstaande

Overmatig alcoholgebruik kan zorgen voor klachten zoals angst, depressie en stress. Als je al last van deze klachten hebt, kan alcohol ervoor zorgen dat deze erger worden. Ook kan het moeilijker zijn te herstellen van deze klachten als je veel drinkt. Daarnaast kan overmatig alcoholgebruik het risico op een alcoholverslaving en zelfdoding vergroten.                                     

7. Waar of niet waar: Het drinken van 1 glas alcohol per dag verhoogt de kans op borstkanker.

• Waar
• Niet waar

Deze stelling is waar. Er is geen ‘veilige’ hoeveelheid alcohol om te drinken. Hoe meer alcohol je drinkt, hoe groter het risico op kanker. Zo vergroot het drinken van 1 standaardglas alcohol per dag het risico op borstkanker bij vrouwen.

8. Waar of niet waar: Rijden onder invloed wordt even zwaar bestraft voor beginnende en ervaren bestuurders.

• Waar
• Niet waar

Deze stelling is niet waar. We maken in Nederland onderscheid tussen beginnende en ervaren bestuurders. Je bent de eerste 5 jaar na het halen van je eerste rijbewijs een ‘beginnende bestuurder’. Beginnende bestuurders mogen minder alcohol drinken dan ervaren bestuurders. Ook krijgen beginnende bestuurders zwaardere straffen voor het rijden onder invloed dan ervaren bestuurders.

De wettelijke limiet voor beginnende bestuurders is 0,2 promille en voor ervaren bestuurders 0,5 promille. Als je meer hebt gedronken dan wettelijk is toegestaan, mag je niet autorijden. 

Beginnende bestuurders mogen vaak een tijd niet meer rijden als ze te veel hebben gedronken. Stel een beginnende bestuurder heeft in een auto gereden met een promillage tussen de 0,81-1. Dan krijgt de bestuurder een boete van 350 euro en mag de bestuurder 2 maanden geen autorijden.

9. Voor wie geldt een alcohollimiet voor deelname aan het verkeer? [Meerdere antwoorden mogelijk]

• Autobestuurders
• Motorrijders
• Scooterrijders/brommerrijders
• E-bike-/fatbikerijders
• Fietsers
• Voetgangers
• Weet ik niet
• Geen van bovenstaande

In Nederland geldt een alcohollimiet voor iedereen die als bestuurder aan het verkeer deelneemt. De alcohollimiet geldt voor bestuurders van alle vervoersmiddelen, waaronder auto’s, motoren, scooters/brommers, e-bikes/fatbikes én fietsers. Vanuit verkeersveiligheid is de veiligste keuze: geen alcohol drinken als je nog moet deelnemen aan het verkeer.

10. Waar of niet waar: Alcoholgebruik bij jongeren is schadelijk voor de hersenontwikkeling.

• Waar
• Niet waar

Deze stelling is waar. Alcohol drinken is voor jongeren extra riskant. De hersenen zijn pas volgroeid als jongeren ongeveer 25 jaar zijn. De hersenen ontwikkelen zich het meest tot 16 jaar. Daarna gaat de ontwikkeling van de hersenen langzamer. Alcohol kan die ontwikkeling verstoren. Daarnaast zorgt een standaardglas alcohol in een kleiner lichaam ook voor een hoger alcoholpromillage dan bij een groter lichaam. Door het hogere alcoholpromillage kunnen jongeren sneller bewusteloos raken. Daarom is het advies aan jongeren om niet te drinken, zeker niet voor hun 18e levensjaar.

11. Een volwassene koopt alcohol en geeft het aan een minderjarige, op welke plekken is dit strafbaar? [Meerdere antwoorden mogelijk]

• Thuis
• Bij anderen thuis
• Op een festival
• In de horeca
• In een sportkantine
• Geen van deze

Het is verboden voor volwassenen om alcohol door te geven aan jongeren onder de 18 jaar op openbare plekken. Dit heet wederverstrekking. Geef je als volwassene alcohol door aan een jongere op bijvoorbeeld een festival, in een café, sportkantine of andere openbare plek? Dan kun je een boete van 100 euro krijgen. Ook jongeren kunnen een boete krijgen als zij op een openbare plek alcohol kopen of bij zich hebben. Soms krijgen zij een HALT-straf. Dit is een speciale aanpak voor jongeren van 12 tot 18 jaar die een lichte overtreding hebben gepleegd.

12. Het zwanger worden van de vrouw wordt beïnvloed door het alcoholgebruik van de:

• Man
• Vrouw
• Man en vrouw
• Geen van beide

Alcoholgebruik kan de vrouw én de man minder vruchtbaar maken. Bij de vrouw zorgt alcoholgebruik voor meer oestrogeen in het lichaam. Dit hormoon heeft invloed op de menstruatiecyclus. Hierdoor kan het langer duren voordat de vrouw zwanger raakt. Ook bij de man kan alcohol een negatieve invloed hebben op de vruchtbaarheid. Dus als de vrouw én de man alcohol drinken vóór de zwangerschap kan het langer duren voordat de vrouw zwanger is.

13. Welke gevolgen kan alcoholgebruik tijdens de zwangerschap hebben?

• Het verhoogt de kans op een miskraam
• Het verhoogt de kans op een laag geboortegewicht
• Het verhoogt de kans op leer- en gedragsproblemen bij het kind
• Alle bovenstaande antwoorden zijn juist

Alcoholgebruik tijdens de zwangerschap kan schadelijk zijn voor de baby in de buik. Als een zwangere vrouw drinkt, dan drinkt de baby in de buik ook. Zowel vóór, als nádat de placenta is gemaakt. Dus ook al in de allereerste weken van de zwangerschap. Omdat de baby nog in de groei is en alcohol nog niet kan afbreken als een volwassen persoon, is alcohol extra schadelijk. Hierdoor neemt de kans op een miskraam toe, evenals de kans op een laag geboortegewicht.  

Alcoholgebruik tijdens de zwangerschap kan ook zorgen voor (levenslange) schade voor het kind na de geboorte, bijvoorbeeld leerproblemen en gedragsproblemen als kind.

14. Hoeveel uur moet je als vrouw tenminste wachten met het geven van borstvoeding ná het drinken van 1 glas alcohol?

• 1 uur
• 2 uur
• 3 uur
• 4 uur

In een standaardglas zit altijd 10 gram pure alcohol. Na het drinken van een standaardglas alcohol duurt het ongeveer 3 uur voordat de alcohol uit de moedermelk is verdwenen. Geef je borstvoeding, wacht dan na élk standaardglas alcohol tenminste 3 uur met het geven van borstvoeding. Dus: 1 glas = 3 uur wachten, 2 glazen = 6 uur wachten. Melk die binnen deze periode gekolfd is, is niet goed voor het kind.

15. Waar of niet waar: Als ouders hun kind thuis laten wennen aan alcohol, leert het kind hier beter mee omgaan.

• Waar
• Niet waar

Deze stelling is niet waar. Als ouders hun kind thuis laten wennen aan het drinken van alcohol, heeft het kind later een grotere kans op bingedrinken (veel alcohol drinken in korte tijd), alcoholproblemen en alcoholschade. Dit is ook het geval als af en toe een slokje gegeven wordt. Daarom is het advies aan jongeren om niet te drinken, zeker niet voor het 18e levensjaar.

16. Waar of niet waar: Als kinderen hun ouders zien drinken, is de kans groter dat kinderen eerder beginnen met het drinken van alcohol.

• Waar
• Niet waar

Deze stelling is waar. Voordat kinderen alcohol gaan drinken, leren ze al over alcohol vanuit hun sociale omgeving (familie, vrienden en school). Dit gebeurt al op de leeftijd tussen 2 en 12 jaar. In de kindertijd zijn ouders het belangrijkste voorbeeld. Ouders zijn verantwoordelijk voor wat kinderen leren, denken en verwachten over alcohol. Kinderen die hun ouders zien drinken, denken positiever over alcohol. Dit verhoogt de kans dat kinderen eerder beginnen met het drinken van alcohol. Dus, zien drinken, doet drinken.

17. Bij hoeveel procent van het uitgaansgeweld speelt alcohol een rol?

• 25%
• 50%
• 75%

Alcoholgebruik speelt een belangrijke rol bij verschillende soorten geweld: huiselijk-, seksueel-, groeps- en uitgaansgeweld. Bij ruim driekwart van het uitgaansgeweld  (agressie, vechtpartij, ruzie zoeken, dingen vernielen, in elkaar slaan/geslagen) is er alcohol in het spel.

Alcohol heeft een verdovende werking op de hersenen. Dit kan leiden de drempel om geweld te plegen verlagen. De gevolgen van geweld zijn groot en kunnen lichamelijk  (bijvoorbeeld blauwe plekken, snijwonden, botbreuken), emotioneel (bijvoorbeeld angst, stress, PTSS) en/of sociaal (bijvoorbeeld isolement, scheidingen, familieruzies) zijn.

18. Alcohol kost de maatschappij jaarlijks zo’n 3 miljard euro. Dit komt door:

• Zorgkosten
• Onderwijskosten
• Kosten voor werkgevers
• Kosten voor politie en justitie
• Alle bovenstaande kosten

De kosten voor zorg, onderwijs, werkgevers, politie en justitie nemen allemaal toe door alcoholgebruik. Als we alle kosten en baten verrekenen, zijn de maatschappelijk kosten van alcoholgebruik jaarlijks tussen de 2,3 en 4,2 miljard euro.

• Zorgkosten door alcoholgebruik nemen toe door behandelingen van leverziekten, kanker en alcoholverslaving. Maar ook door behandelingen op de Spoedeisende Hulp.
• Onderwijskosten nemen toe wanneer mensen door alcoholgebruik studievertraging oplopen, vroegtijdig de opleiding verlaten of studiebegeleiding nodig hebben.
• Werkgeverskosten nemen toe wanneer mensen door alcoholgebruik niet kunnen komen werken of niet efficiënt werken (bijvoorbeeld door het hebben van een kater).
• Kosten politie en justitie nemen toe door overlast, ruzies en geweld als gevolg van alcoholgebruik de politie moet optreden.