Gebruik jongeren

Trends

  • Tussen 2011 en 2015 is het aantal scholieren van 12 t/m 16 jaar dat ooit alcohol heeft gedronken fors gedaald van 66% naar 45%. Vergeleken met 2003 is het percentage alcoholgebruikers bijna gehalveerd, zowel bij jongens als bij meisjes. Sinds 2003 is ook het aantal scholieren dat in de afgelopen maand alcohol heeft gedronken of heeft gebinged (5 of meer glazen bij één gelegenheid) gehalveerd zie figuur hieronder).
  • Het aantal scholieren dat ooit alcohol heeft gedronken blijkt tussen 2011 en 2015 significant te zijn gedaald in alle leeftijdscategorieën (12 t/m 16 jaar). Deze daling was voor het eerst óók zichtbaar bij de 16-jarigen. Vergeleken met 2003, zijn jongeren in 2015 gemiddeld ruim één jaar ouder als zij voor het eerst alcohol drinken (12,0 jaar versus 13,2 jaar).

Leeftijd en geslacht

  • Van alle leerlingen van 12 tot en met 16 jaar in het voortgezet onderwijs heeft 45% ooit alcohol gedronken: jongens (48%) en meisjes (43%) verschillen hierin nauwelijks.
  • In groep 7 en 8 van de basisschool heeft een op de acht leerlingen (13%) al eens gedronken: meer jongens dan meisjes (18% versus 8%).
  • Zoals verwacht neemt met de leeftijd ook het gebruik toe. Op 12-jarige leeftijd heeft nog minder dan een vijfde (18%) van de leerlingen in het voortgezet onderwijs ervaring met het drinken van alcohol.
  • Daarna neemt dit percentage snel toe, tot op 15- en 16-jarige leeftijd respectievelijk 65 en 76 procent van de jongeren ooit alcohol heeft gedronken.
  • Alleen bij de jongste leeftijdsgroepen hebben meer jongens dan meisjes ervaring met alcohol. Onder de 15- en 16-jarigen hebben evenveel meisjes als jongens ooit alcohol gedronken.
  • Gemiddeld drinken scholieren van 12 t/m 16 jaar hun eerste glas alcohol op de leeftijd van 13,2 jaar (gemiddelde leeftijd steekproef 12 t/m 16 jaar: 13,9 jaar). Jongens beginnen gemiddeld iets eerder (13 jaar) dan meisjes (13,5 jaar).

Bingedrinken

Binge drinken wordt gedefinieerd als het drinken van vijf of meer glazen alcohol bij één gelegenheid. Binge drinken is geassocieerd met tal van medische aandoeningen en vergroot het risico op ongevallen, onafhankelijk van de totale dagelijkse alcoholconsumptie.

  • Van de leerlingen van het voortgezet onderwijs van 12 tot en met 16 jaar heeft achttien procent in de maand voorafgaand aan het onderzoek weleens 5 glazen of meer bij één gelegenheid gedronken (het zogenaamde binge drinken), ongeveer evenveel meisjes (17%) als jongens (19%).
  • Het binge drinken in de afgelopen maand stijgt bij zowel meisjes als jongens sterk tussen de 12 en 16 jaar.
  • Tot 16 jaar is er geen verschil tussen jongens en meisjes. Bij jongens van 16 jaar is het percentage binge drinkers echter acht procent meer dan bij meisjes van dezelfde leeftijd (respectievelijk 48 en 40%), maar dit verschil is niet significant.

Schoolniveau en etnische afkomst

  • Het gemiddeld aantal glazen dat drinkende scholieren in het weekend drinken is hoger op het VMBO-b (8,8 glazen) dan op het VWO (5,4 glazen). De verschillen zijn voornamelijk te vinden in het drinken van grote hoeveelheden. 
    Op het VMBO-b drinken veel meer jongens meer dan 20 glazen in het weekend dan op het VWO (respectievelijk 15% en 7%). Ook bij meisjes zien we verschillen tussen schoolniveaus in het drinken van grote hoeveelheden alcohol. Meisjes op het VWO lijken minder vaak grote hoeveelheden (11 glazen of meer) in het weekend te drinken dan meisjes op de andere schoolniveaus.
  • Er is een duidelijke samenhang tussen alcoholgebruik en etnische afkomst. Het percentage scholieren dat ooit in het leven alcohol heeft gedronken is het laagst onder de scholieren van Marokkaanse afkomst (6%), gevolgd door Turkse scholieren (18%) en scholieren van overige niet-westerse afkomst (30%). De percentages bij deze groepen zijn lager dan bij jongeren van Nederlandse afkomst (49%). Scholieren van Surinaamse, Antilliaans/Arubaanse en overig westerse afkomst verschillen niet van de Nederlandse scholieren. Deze patronen zijn vergelijkbaar voor jongens en meisjes.

Scholieren die alcohol drinken (gebruikt in de afgelopen maand). 
Gemiddeld aantal glazen dat scholieren in het weekend drinken, naar schoolniveau en geslacht, 12 t/m 16 jaar (%).

Bron: Peilstationsonderzoek Scholieren/Leefstijlmonitor,
Trimbos-instituut i.s.m. RIVM, 2015

Alcoholgebruik onder 16-18 jarige studenten op het MBO/HBO 2015

  • Ruim acht op de tien studenten (16 t/m 18 jaar op het MBO en HBO) hebben ooit alcohol gedronken en ruim twee-derde heeft dit in de afgelopen maand nog gedaan.
  • Van de studenten die alcohol drinken, drinkt 14 procent in het weekend meer dan 20 glazen alcohol, jongens (21%) beduidend vaker dan meisjes (7%).
  • Bijna vier op de tien 16-jarige- en de helft van de 17-jarige studenten geven aan wel eens alcohol te kopen.
  • Van de 17- jarige HBO-ers heeft 80 procent de afgelopen maand alcohol gedronken; dit is significant hoger dan op het MBO en voortgezet onderwijs (VO), waar bijna twee-derde van de 17-jarigen de afgelopen maand alcohol heeft gedronken.
  • Bij 17-jarige studenten is er tussen de schoolniveaus (VO, MBO en HBO) geen verschil in het aantal glazen dat in het weekend wordt gedronken. Ruim een kwart van de 17-jarigen die drinken, drinkt in het weekend meer dan 10 glazen alcohol.

Bron: Middelengebruik onder studenten van 16-18 jaar op het MBO en het HBO 2015, Trimbos-instuut (2016).